Çocuklarda Diş Travmaları: Düşme Sonrası Ne Yapılmalı, Diş Kurtarılabilir mi?
Çocuklarda Diş Travmaları Çocuklarda diş travmaları genellikle bir anda olur. Koşarken düşme, bisikletten veya scooter’dan düşme, oyun oynarken çarpma, okulda yaşanan kazalar… Hepsi çok ani gelişir ve aileyi paniğe sürükler. Çoğu anne baba ne yapacağını bilemez. Oysa böyle durumlarda doğru ve sakin bir şekilde hareket etmek, dişin kurtarılmasında çok büyük rol oynar.
Diş travması sadece dişin kırılması demek değildir. Travma sonrası şu durumlarla karşılaşılabilir:
Dişte küçük ya da büyük bir kırık
Dişin yer değiştirmesi
Dişin sallanması
Dişin tamamen yerinden çıkması
Diş etinde ve dudakta yırtıklar
Ağız içinde kanama ve şişlik
Bazen dişte dışarıdan bakıldığında hiçbir şey yok gibi görünür. Ancak birkaç hafta sonra dişte renk değişimi, hassasiyet ya da ağrı ortaya çıkabilir. Bu nedenle travma sonrası mutlaka diş hekimi kontrolü gerekir.
Eryaman çocuk diş hekimi olarak en sık gördüğümüz sorunlardan biri, travmanın hafife alınmasıdır. “Bir şey olmaz, geçer” düşüncesiyle kontrol geciktirildiğinde, ileride daha büyük problemler ortaya çıkabilir. Özellikle süt dişlerinde oluşan enfeksiyonlar, alttan gelen kalıcı dişi doğrudan etkileyebilir.
Travma sonrası ilk yapılması gereken şey sakin kalmaktır. Panik, çocuğun korkusunu artırır. Önce ağız içi kontrol edilir. Kanama varsa temiz bir gazlı bezle hafif baskı uygulanır. Dişte kırık varsa kırık parça bulunmaya çalışılır çünkü bazı durumlarda bu parça tekrar yerine yapıştırılabilir.
Eğer diş tamamen yerinden çıktıysa (özellikle kalıcı dişlerde), zaman çok kritiktir. Bu durumda:
Dişin kök kısmına kesinlikle dokunulmamalıdır
Diş kirliyse sadece süt ya da serum fizyolojik ile nazikçe yıkanmalıdır
Diş asla kurutulmamalıdır
En ideal taşıma ortamı süt, serum fizyolojik ya da çocuğun kendi tükürüğüdür
En kısa sürede diş hekimine ulaşılmalıdır
İlk 30–60 dakika içinde müdahale edilirse dişin tekrar yerine yerleştirilme şansı oldukça yüksektir. Bu yüzden böyle durumlarda Eryaman acil diş hizmetine başvurmak çok önemlidir.
Süt dişlerinde ise yaklaşım biraz farklıdır. Tamamen çıkan süt dişleri çoğu zaman yerine takılmaz. Çünkü alttaki kalıcı dişe zarar verme riski vardır. Ama yine de mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Diş kırıklarında, kırığın boyutuna göre tedavi planı yapılır. Sadece mine düzeyinde bir kırık varsa basit bir düzeltme yeterli olabilir. Daha derin kırıklarda dolgu, bazen kanal tedavisi gerekebilir. Diş sallanıyorsa sabitleme yapılabilir. Yer değiştirmiş dişler eski konumuna getirilip takip altına alınır.
Göksu çocuk diş kliniği çevresinde yaşayan ailelerin de bilmesi gereken önemli bir nokta şudur: Travma sonrası hemen ağrı olmasa bile diş mutlaka kontrol edilmelidir. Çünkü travmaya bağlı problemler bazen haftalar sonra ortaya çıkar.
Travmadan sonra şu belirtiler varsa gecikmeden hekime başvurulmalıdır:
Şiddetli ağrı
Yüzde ya da diş etinde şişlik
Dişte koyulaşma veya gri renk değişimi
Ateş
Ağız içinde yaygın iltihap
Diş travmaları çocuk için sadece fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik bir süreçtir. Çocuk korkar, canı yanar ve güvensizlik hisseder. Bu nedenle diş hekimi yaklaşımının yumuşak ve güven verici olması çok önemlidir. İlk müdahale ne kadar sakin ve şefkatli olursa, çocuğun diş hekimiyle ilgili algısı da o kadar olumlu olur.
Eryaman diş kliniği başvurularında travma vakalarında en çok söylediğimiz şey şudur:
“Zaman kaybetmeyin.”
Çünkü diş travmalarında zaman, dişin kaderini belirler.
Diş travmalarını tamamen önlemek mümkün değildir ama risk azaltılabilir:
Spor yapan çocuklarda ağız koruyucu plak kullanılması
Bisiklet ve scooter kullanırken kask takılması
Ev içinde kaygan zeminlere dikkat edilmesi
Oyun alanlarının güvenli hale getirilmesi
Bu küçük önlemler, büyük kazaların önüne geçebilir.
Eryaman en yakın diş kliniği arayışında olan aileler için travma sonrası hızlı ulaşılabilir bir merkez çok değerlidir. Çünkü bazen dakikalar bile sonucu değiştirir.
Sonuç olarak çocuklarda diş travmaları korkutucu olabilir ama bilinçli bir müdahaleyle çoğu zaman yüz güldürücü sonuçlar alınır. Sakin kalmak, doğru adımları bilmek ve en kısa sürede diş hekimine ulaşmak, çocuğun dişini ve sağlığını korumanın anahtarıdır.